Vakbeurs Sportaccommodaties: leerzaam én gezellig
Door het coronavirus was het alweer twee jaar geleden dat KYBYS deel kon nemen aan een beurs. 26 april kon het eindelijk weer! Een groot deel van ons team was aanwezig bij de Vakbeurs Sportaccommodaties in Houten.
Tijdens de beurs liet KYBYS vooral haar veelzijdigheid zien. We deelden onze kennis over sport(accommodaties) én presenteerden ons ‘alles-in-één’-concept: de daadwerkelijke accommodatie, inrichting van het terrein en de verschillende typen sportvelden en -banen. Ook gaven we uitleg over onze toekomstgerichte oplossingen zoals het Meerjaren Investerings- en Onderhoudsplan (MIOP) en onze duurzaamheidsscan.
Bij de KYBYS-beursstand waren al onze specialisten en projectleiders present. We maakten kennis met diverse relaties en potentiële klanten.
Wil je meer weten over alle mogelijkheden? Neem dan gerust contact op met een van onze projectleiders!
Tijdens de beurs liet KYBYS vooral haar veelzijdigheid zien. We deelden onze kennis over sport(accommodaties) én presenteerden ons ‘alles-in-één’-concept: de daadwerkelijke accommodatie, inrichting van het terrein en de verschillende typen sportvelden en -banen. Ook gaven we uitleg over onze toekomstgerichte oplossingen zoals het Meerjaren Investerings- en Onderhoudsplan (MIOP) en onze duurzaamheidsscan.
Bij de KYBYS-beursstand waren al onze specialisten en projectleiders present. We maakten kennis met diverse relaties en potentiële klanten.
Wil je meer weten over alle mogelijkheden? Neem dan gerust contact op met een van onze projectleiders!


Avivage: wat is het en heeft u er last van?
Bij de productie van kunstgras wordt avivage-olie aangebracht op de vezels. Zo wordt vorkomen dat er elektrostatische oplading optreedt bij het oprollen en het dient om slijtage tegen te gaan. De olie kan er ook voor zorgen dat de mat in het begin wat glad is, maar in de praktijk is het zelden een probleem.
In de rubriek ‘Help, ik heb een kunstgrasveld’ gaat Fieldmanager in op eventuele problemen bij kunstgrasvelden. Collega Seth van der Wielen werd in de eerste editie gevraagd naar zijn ervaringen met avivage-olie. Hij stelt dat er alleen kans op gladheid is wanneer er bij het eerste gebruik dauw op het veld is. Dat gebeurt echter zelden omdat kunstgrasvelden voornamelijk in de zomer aangelegd worden. ,,De gladheid en afwateringsproblemen bij nieuwe met kurk ingestrooide kunstgrasvelden worden soms onterecht gelinkt aan avivage”, zegt Seth.
Wil je het hele verhaal over avivage-olie lezen? Dat kan via deze link: https://www.fieldmanager.nl/article/38734/gladheid-door-spin-oil-is-vooral-theoretisch-probleem
In de rubriek ‘Help, ik heb een kunstgrasveld’ gaat Fieldmanager in op eventuele problemen bij kunstgrasvelden. Collega Seth van der Wielen werd in de eerste editie gevraagd naar zijn ervaringen met avivage-olie. Hij stelt dat er alleen kans op gladheid is wanneer er bij het eerste gebruik dauw op het veld is. Dat gebeurt echter zelden omdat kunstgrasvelden voornamelijk in de zomer aangelegd worden. ,,De gladheid en afwateringsproblemen bij nieuwe met kurk ingestrooide kunstgrasvelden worden soms onterecht gelinkt aan avivage”, zegt Seth.
Wil je het hele verhaal over avivage-olie lezen? Dat kan via deze link: https://www.fieldmanager.nl/article/38734/gladheid-door-spin-oil-is-vooral-theoretisch-probleem
Wil je meer weten of heb je vragen? Neem dan gerust contact met mij op.
Seth van der Wielen

Klimaatadaptatie, natuurvolgend beheer en ontwerpen: 10 praktische tips
Klimaatadaptief en duurzaam. Vaak wordt het op een hoop gegooid. Is klimaatadaptief duurzaam en is duurzaam klimaatadaptief? Nee. Althans, niet per se. Duurzaamheid omvat veel meer dan klimaatadaptatie. Maar hoe ga je daar als organisatie goed mee om? We geven je graag 10 praktische tips.
Eerder schreef ik al dat duurzaamheid de afgelopen decennia is opgerekt. Zowel in terminologie als in praktiserende zin. In https://kybys.nl/2022/01/06/duurzaamheid-is-meer-dan-techniek-alleen/ staat te lezen dat wij duurzaamheid zien als een balans tussen milieu ecologische, sociale en economische aspecten. In normaal Nederlands betekent dit voor ons vakgebied dat een milieuvriendelijk maar onbetaalbaar ontwerp, niet duurzaam is. Onze eerste tip om die balans in het oog te houden is dan ook:
Eerder schreef ik al dat duurzaamheid de afgelopen decennia is opgerekt. Zowel in terminologie als in praktiserende zin. In https://kybys.nl/2022/01/06/duurzaamheid-is-meer-dan-techniek-alleen/ staat te lezen dat wij duurzaamheid zien als een balans tussen milieu ecologische, sociale en economische aspecten. In normaal Nederlands betekent dit voor ons vakgebied dat een milieuvriendelijk maar onbetaalbaar ontwerp, niet duurzaam is. Onze eerste tip om die balans in het oog te houden is dan ook:
Tip 1. Maak gebruik van het model Ambitieweb Aanpak Duurzaam GWW.
Klimaatadaptatie gaat over wat anders. Klimaatadaptatie gaat namelijk over het anticiperen op klimatologische veranderingen. Grofweg: de zeespiegel stijgt, het wordt warmer, het wordt natter en het wordt droger (nee, geen schrijffout). Wanneer het op ontwerpen aankomt, zijn de begrippen klimaatadaptatie en duurzaamheid vaak wel goed te combineren. In de praktijk vertaalt dat zich bijvoorbeeld in onder andere wadi’s en infiltratiekratten. Oplossingen die bijdragen aan het anticiperen op klimatologische veranderingen en die tegelijkertijd bijvoorbeeld niet erg duur zijn.
Als pleitbezorgers van natuurvolgende oplossingen zien we in ruimtelijke ontwerpen een hardnekkig automatisme van het grijpen naar techniek. Niet dat dit per se erg is, maar noodzakelijk of logisch is het ook niet. We hebben het in onze Westerse beschaving meer logisch ‘gemaakt’. KYBYS ziet techniek meer als een oplossing waar je op teruggrijpt wanneer er geen natuurlijke (natuurvolgende) oplossing voorhanden is. Een voorbeeld.
Ik begrijp dat het kijken naar de bodem en het gebruik maken van natuurlijke zandbanen als transportgang voor regenwater misschien een brug te ver is. Neem dan iets simpels als hoogteverschillen in het landschap. Volgens onze natuurkundige wetten vormen de laaggelegen delen namelijk natuurlijke retentiegebieden. Waarom wordt daar bij veel nieuwbouwplannen compleet aan voorbijgegaan door huizen te situeren op laaggelegen delen die vervolgens moeten worden opgehoogd?
Natuurvolgend ontwerpen en natuurvolgend beheer is een vak apart. Voor geïnteresseerden in zowel duurzaam, klimaat adaptief als natuurvolgend ontwerpen, volgt hier een aantal tips. Het gaat hier om algemene tips die zijn toegepast en toegelicht met voorbeelden uit de praktijk:
Tip 1. Maak gebruik van het model Ambitieweb Aanpak Duurzaam GWW.
Klimaatadaptatie gaat over wat anders. Klimaatadaptatie gaat namelijk over het anticiperen op klimatologische veranderingen. Grofweg: de zeespiegel stijgt, het wordt warmer, het wordt natter en het wordt droger (nee, geen schrijffout). Wanneer het op ontwerpen aankomt, zijn de begrippen klimaatadaptatie en duurzaamheid vaak wel goed te combineren. In de praktijk vertaalt dat zich bijvoorbeeld in onder andere wadi’s en infiltratiekratten. Oplossingen die bijdragen aan het anticiperen op klimatologische veranderingen en die tegelijkertijd bijvoorbeeld niet erg duur zijn.
Als pleitbezorgers van natuurvolgende oplossingen zien we in ruimtelijke ontwerpen een hardnekkig automatisme van het grijpen naar techniek. Niet dat dit per se erg is, maar noodzakelijk of logisch is het ook niet. We hebben het in onze Westerse beschaving meer logisch ‘gemaakt’. KYBYS ziet techniek meer als een oplossing waar je op teruggrijpt wanneer er geen natuurlijke (natuurvolgende) oplossing voorhanden is. Een voorbeeld.
Ik begrijp dat het kijken naar de bodem en het gebruik maken van natuurlijke zandbanen als transportgang voor regenwater misschien een brug te ver is. Neem dan iets simpels als hoogteverschillen in het landschap. Volgens onze natuurkundige wetten vormen de laaggelegen delen namelijk natuurlijke retentiegebieden. Waarom wordt daar bij veel nieuwbouwplannen compleet aan voorbijgegaan door huizen te situeren op laaggelegen delen die vervolgens moeten worden opgehoogd?
Natuurvolgend ontwerpen en natuurvolgend beheer is een vak apart. Voor geïnteresseerden in zowel duurzaam, klimaat adaptief als natuurvolgend ontwerpen, volgt hier een aantal tips. Het gaat hier om algemene tips die zijn toegepast en toegelicht met voorbeelden uit de praktijk:
- Maak gebruik van aanwezige hoogteverschillen.
Pas een woonlocatie aan op de ondergrond. Bouw niet op laaggelegen delen. Ophogen kost geld en het duurt jaren voordat de natuurlijke loop van grond- en oppervlaktewater zich heeft aangepast aan de nieuwe situatie. - Verdiep je in de kenmerken van de bodem.
Daktuinen in een gebied met zandgronden en lage grondwaterstanden, is bijvoorbeeld niet zo handig gelet op verdroging. - Ga slim om met structuren in het landschap.
Een slinger in de weg heeft net zo’n remmende werking als een rechte weg voorzien van drempels. - Voer vertraagd af.
Omarm meanderende beekjes en kom tot een speelser ontwerp. Zorg voor natuurlijke oevers. - Centreer en voorkom groene versnippering.
Kleine plantvakken en solitaire bomen bieden minder kansen voor flora en fauna. Gecentraliseerde groenplaatsen vergroten de biodiversiteit. - Zorg voor aanleg of behoud van een natuurnetwerk.
Pas je ontwerp aan op aanwezige groenstructuren. Gebruik bermen langs wegen als natuurnetwerk. Deze functie laat zich uitstekend combineren met (natuurlijke) waterberging.
We sluiten af met enkele tips voor een natuurvolgend beheer:
8. Gebruik opgehaald groenafval en bermmaaisel als compost voor particulieren of agrariërs.
Dit helpt verdroging van de bodem tegen te gaan en om de koolstofbalans op peil te houden.
9. Bestrijd (berm)bodemverdichting en vergroot de capaciteit voor tijdelijke wateropname.
10. We schrijven jaarlijks tientallen maaibestekken. Je kent ze wel, frequentiebestekken of andere contractvormen waarin we voorschrijven dat gazons en terreinen moeten worden gemaaid met bos-, kooi- of cirkelmaaiers. Als zelfs golfterreinen gebruik maken van schapen als natuurlijke begrazers…
- Maak gebruik van aanwezige hoogteverschillen.
Pas een woonlocatie aan op de ondergrond. Bouw niet op laaggelegen delen. Ophogen kost geld en het duurt jaren voordat de natuurlijke loop van grond- en oppervlaktewater zich heeft aangepast aan de nieuwe situatie. - Verdiep je in de kenmerken van de bodem.
Daktuinen in een gebied met zandgronden en lage grondwaterstanden, is bijvoorbeeld niet zo handig gelet op verdroging. - Ga slim om met structuren in het landschap.
Een slinger in de weg heeft net zo’n remmende werking als een rechte weg voorzien van drempels. - Voer vertraagd af.
Omarm meanderende beekjes en kom tot een speelser ontwerp. Zorg voor natuurlijke oevers. - Centreer en voorkom groene versnippering.
Kleine plantvakken en solitaire bomen bieden minder kansen voor flora en fauna. Gecentraliseerde groenplaatsen vergroten de biodiversiteit. - Zorg voor aanleg of behoud van een natuurnetwerk.
Pas je ontwerp aan op aanwezige groenstructuren. Gebruik bermen langs wegen als natuurnetwerk. Deze functie laat zich uitstekend combineren met (natuurlijke) waterberging.
We sluiten af met enkele tips voor een natuurvolgend beheer:
8. Gebruik opgehaald groenafval en bermmaaisel als compost voor particulieren of agrariërs.
Dit helpt verdroging van de bodem tegen te gaan en om de koolstofbalans op peil te houden.
9. Bestrijd (berm)bodemverdichting en vergroot de capaciteit voor tijdelijke wateropname.
10. We schrijven jaarlijks tientallen maaibestekken. Je kent ze wel, frequentiebestekken of andere contractvormen waarin we voorschrijven dat gazons en terreinen moeten worden gemaaid met bos-, kooi- of cirkelmaaiers. Als zelfs golfterreinen gebruik maken van schapen als natuurlijke begrazers…
Wil je meer weten of heb je vragen? Neem dan gerust contact met mij op.
Seth van der Wielen

Duurzaamheid is meer dan techniek alleen
Duurzaamheid werd en wordt gebruikt als containerbegrip. Neem ‘duurzaamheid’ op in de pay-off van je bedrijf en je bent goed bezig. Wat en hoe je dan precies doet of deed is van ondergeschikt belang, zoals het roeptoeteren van onze voormalige nationale trots in de vorm van een geel-rode schelp. Zoals Greta zou zeggen ‘how dare you’. Tijdens de internationale FSB beurs in Keulen en de Nationale Sportvakbeurs van dit najaar heb ik geturfd. Ruim 60% van de bedrijven afficheert met ‘Duurzaamheid’. Of het nu gaat om kunstgrasproducenten uit het Verre Oosten of leveranciers van gemalen rubberkorrels: het maakt niet uit.
Overheid en bedrijven zijn steeds beter in staat om duurzaamheidsdoelstellingen te formuleren en om te zetten in een concrete invulling. En dat is goed want daarmee kan meetbaar worden gemaakt hoe ‘duurzaam’ het een ten opzichte van het andere is. In ons vakgebied van de grond-, weg- en waterbouw (GWW) betekent duurzaamheid vaak dat er gedacht wordt vanuit de techniek. Welke technische oplossing zorgt ervoor dat we ons milieu zo min mogelijk belasten? Daarmee zetten we een goede stap maar zijn we er nog niet. Enerzijds omdat er meer is dan techniek. Anderzijds omdat duurzaamheid niet louter te maken heeft met de ecologische kant van ons milieu. Duurzaamheid gaat namelijk over een balans van milieu met sociale en economische behoeften.

We kunnen meer dan we denken
Bij KYBYS zoeken we naar uitgebalanceerde oplossingen. We omarmen de 17 Sustainable Development Goals (sdg’s) als geformuleerd door de Verenigde Naties. Natuurlijk, als KYBYS is onze reikwijdte beperkt. Zo zullen we minder kunnen betekenen om de honger in de wereld te beperken. Toch kunnen ook wij meer dan we denken. Bijvoorbeeld door heel bewust minder te leunen op techniek. Als bedrijf met naast civieltechnische collega’s evenzoveel collega’s met een groene achtergrond en ander pluimage, werken we onder andere aan natuurvolgende oplossingen. Aangevuld met bijvoorbeeld techniek 😉…
Benieuwd hoe onze oplossingen er concreet uitzien? Neem dan contact met mij op, ik vertel je er graag meer over.
Seth van der Wielen

Patrick verzorgt gastles op de HAS
Afgelopen vrijdag heeft collega Patrick Koot een gastles verzorgd op de HAS hogeschool. Tweedejaarsstudenten van de opleiding ‘Management van de Leefomgeving’ zijn momenteel bezig met een module waarin zij een sportveld technisch voorbereiden. Om de stap te kunnen maken naar een bestek heeft Patrick alle ins en outs met hen gedeeld.
Bijdragen aan ontwikkeling
Bij KYBYS vinden we het altijd erg fijn om bij te kunnen dragen aan ontwikkeling van studenten. Vooral voor een opleiding die meerdere van onze collega’s hebben gevolgd en waarvan we ook met regelmaat stagiaires verwelkomen!
Heb je nog vragen na het lezen van dit bericht? Voel je dan vrij om contact op te nemen met mij.
Patrick Koot

We verminderen de CO2-uitstoot van ons wagenpark
Bij KYBYS zijn we bewust bezig met energiebesparing en het reduceren van de uitstoot van CO2. Daarvoor hebben we een CO2-reductiebeleid opgesteld en zijn we gecertificeerd op de CO2-Prestatieladder niveau 3. De CO2-prestatieladder stimuleert bedrijven tot bewust handelen in de eigen bedrijfsvoering en de uitvoering van projecten. Het gaat dan met name om energiebesparing, het efficiënt gebruikmaken van materialen en het gebruik van duurzame energie. Een groot deel van onze CO2-uitstoot komt voort uit ons wagenpark. Daarom treffen we maatregelen om onze CO2-uitstoot te verminderen.
Maandelijks meten van bandenspanning
Door met de juiste bandenspanning te rijden verbruik je minder brandstof, werk je direct aan een schonere lucht en bespaar je CO2-uitstoot. Al onze medewerkers meten maandelijks hun bandenspanning.
Toolbox met tip om zuinig te rijden
Door het aanpassen van je rijstijl kan je 5 tot 15% besparen op je brandstofverbruik doordat je rekening houdt met de mogelijkheden van de motor van de auto. Dit vermindert direct de uitstoot van CO2 en het heeft een positief effect op de luchtkwaliteit. Daarom delen we aan al onze leaserijders een toolbox met tips om zuinig te rijden.
Stimuleren elektrisch rijden
Wanneer er een nieuwe auto aangeschaft of geleased moet worden wordt er gekeken of elektrisch rijden mogelijk is. Op dit moment zitten we in een traject met onze leasemaatschappij Prolease om onze leasenorm aan te passen waarbij we onze medewerkers stimuleren (volledig) elektrisch te gaan rijden. Het afgelopen jaar hebben we 3 benzineauto’s vervangen voor volledig elektrische modellen én daarnaast extra laadpunten gecreëerd zodat medewerkers en bezoekers kunnen laden tijdens een bezoek aan KYBYS!

Voor meer informatie neem contact op met mij.
Femke Obbema-Hendriks

KYBYS bezoekt resomeercentrum
Volledig ingelezen op het gebied van resomeren reed het begraafplaatsteam van KYBYS in een elektrische auto naar Venlo voor een bezoek aan de Nederlandse resomeer-pionier, Sandro Volpe. Hij is de importeur van ‘dierenmachines’ en ‘mensenmachines’ voor Europa. In zijn resomeercentrum voor dieren, praatte hij ons in een paar uur bij over watercrematie, zoals hij de techniek zelf liever noemt.
Zijn dierenuitvaartcentrum is gevestigd midden in een woonwijk. In de ontvangstruimte, direct achter de voordeur, kregen we een kopje koffie aangeboden en namen plaats. We stelden hem kritische vragen die hij allemaal beantwoordde. Daarna nodigde hij ons uit om de afscheidsruimte te bekijken en vervolgens de ruimte waar het resomeren plaatsvindt.
Het roestvrije staal van de machine blonk in het tl-licht. De licht indringende geur van geresomeerde dieren was met wat moeite te negeren. We hielden de overblijfselen in ons hand en merkten op hoe makkelijk de botten verpulveren tot gruis. Onze stemmen werden weerkaatst door de betegelde muren, zoals in een keuken. ,,Mag je die zouten gewoon opslaan in een plastic ton op de vloer? Hoe bedien je de machine? Welke andere handelingen voer je uit?’’ We fotografeerden en schreven.

Voorbereid op resomeren
Resomeren wordt ook wel alkalische hydrolyse of watercrematie genoemd. Om het op te kunnen nemen in de nieuwe Wet op de lijkbezorging is het vanuit verschillende partijen en perspectieven onderzocht. Is het wel ethisch? Is het duurzaam? Hoe zit het met de kosten? Wat zijn de milieueisen? Bestaat er een kans op overlast voor de omgeving? En hoe gaat zo’n afscheid in de praktijk?
Er zijn allerlei groepen met ieder hun eigen belangen. KYBYS weet als geen ander dat er met lijkbezorging zorgvuldig omgegaan moet worden. Daarom zochten we alles uit. We lazen rapporten en artikelen, interviewden diverse spelers in het veld. Met het bezoek aan het resomeercentrum in Venlo is ons plaatje nu compleet.
Wanneer resomeren opgenomen wordt in de nieuwe Wet op de lijkbezorging is KYBYS voorbereid.
Wij kunnen u helpen met onafhankelijk advies. Meer weten? Neem contact op met mij.
Merel van den Bosch
