Is de keuze voor kunstgras in 2021 nog verantwoord?

Kunstgras sportvelden leken lange tijd de ideale oplossing voor sportverenigingen die kampen met capaciteitsproblemen. Een veld dat praktisch altijd bespeelbaar is en waarbij de bespeelbaarheid minder afhankelijk is van de weersomstandigheden is voor veel verenigingen een uitkomst. De laatste jaren raakt kunstgras echter steeds meer in opspraak door de effecten op milieu en gezondheid van rubber en plastic infills. De Europese Commissie buigt zich zelfs over een mogelijk verbod op zogenaamde ‘microplastics’. En dat is voor gemeenten en verenigingen reden tot zorg.   

Waarom een verbod op microplastics? 

Microplastics die door de rubber en plastic infill materialen van kunstgrasvelden worden verspreid, zijn schadelijk voor het milieu en brengen ook gezondheidsrisico’s met zich mee. Het Europees Agentschap voor chemische stoffen (ECHA) die de Europese Commissie (EC) hierin adviseert werkt aan een restrictiedossier voor alle intentioneel toegevoegde microplastics. Hieronder vallen ook alle kunstgrassportvelden die gebruik maken van rubber en plastic infills. De verwachting is dat de EC in het derde of vierde kwartaal van 2021 een besluit neemt.

De mogelijke besluiten zijn:

  1. Een verbod op verkoop van polymerische infills (SBR, TPE, EPDM)
    Met een implementatieperiode van 6 jaar zou dit in 2028 een totaalverbod van rubber en plastic infills betekenen. Tot die tijd mag het infill materiaal nog wel verkocht worden en is het zelfs nog toegestaan om nieuwe velden met dit materiaal aan te leggen. Maar aangezien we weten wat de effecten op milieu en gezondheid kunnen zijn, lijkt dat geen verstandige keuze.

    Bestaande velden hoeven niet vervangen te worden en het bijvullen van een bestaand veld is toegestaan, mits het infill materiaal reeds in bezit is van de veldeigenaar. Onderhoudsbedrijven mogen enkel onderhoud uitvoeren en het materiaal niet verkopen
  2. Uitzonderingspositie met een strikte beperking aan de verspreiding van het infill
    De verkoop van rubber en plastic infills blijft toegestaan. Maar er moeten maatregelen genomen worden om het risico van verspreiding van infill te beperken. Denk hierbij aan het plaatsen van kantplanken, het plaatsen van schoonloopvoorzieningen en verhardingen, gebruik van zuigmachines voor verhardingen en het legen van kolken.

    Nieuwe velden moeten direct bij oplevering deze risicobeperkende maatregelen op orde hebben. Bestaande velden zouden dit uiterlijk in 2025 door moeten voeren. Er zal een restrictie komen op het verlies van infill op jaarbasis van maximaal 7 gram per m2. Verdere reductie wordt gestimuleerd. 

Gevolgen voor de sportwereld

Een verbod op polymerische infill kan rampzalig zijn voor de sportwereld omdat het zorgt voor een tekort aan speelvelden. Bovendien leidt vroegtijdige veldvervanging tot hoge kosten. Dat kan voor verenigingen (die vanwege de coronamaatregelen al in zwaar weer verkeren) wel eens de finale klap betekenen. Daarnaast hebben de alternatieve, beschikbare organische infills zich nog niet kunnen bewijzen. Zowel sporttechnisch gezien, als op het gebied van duurzaamheid en levensduur. Er is simpelweg nog te weinig ervaring mee. 

Politieke lobby

Er is momenteel een politieke lobby bezig om het verbod op rubber en plastic infills te voorkomen. Een belangrijke argument hiervoor is dat er op dit moment nog weinig alternatieven zijn als instrooimateriaal voor kunstgras, en dat de alternatieven die er zijn niet voldoende voorradig zijn of zich nog niet voldoende hebben bewezen. De markt heeft tijd nodig om hierop in te spelen. 

Waar voorheen een verbod met een implementatieperiode van 12 jaar de overhand leek te krijgen, is een uitzonderingspositie met strikte beperkingen sinds kort ook weer een reële optie. Ook is er zelfs een uitstel van het besluit mogelijk. Kortom, op dit moment wordt de politiek bedreven en zijn alle opties nog mogelijk. Pas wanneer de EC een besluit neemt, weten we het zeker. 

Zorgplicht voor gemeenten 

Gemeenten in Nederland hebben een zorgplicht om risicobeperkende maatregelen te treffen om de verspreiding van microplastics tegen te gaan. Dit kan door eerdergenoemde maatregelen te treffen. Maar ook bij het onderhoud van het veld en in het recycleproces van oude kunstgrasmatten liggen kansen. Bijvoorbeeld door bij onderhoudswerkzaamheden van buiten naar binnen te werken en het verantwoord afvoeren van vrijkomende materialen. 

Daarnaast is het delen van informatie en kennis een belangrijk onderdeel van de zorgplicht voor gemeenten. Denk aan communicatie met verenigingen en het plaatsen van borden om ook sporters en publiek bewust te maken van hun rol. Alleen samen is het mogelijk om de verspreiding van microplastics tegen te gaan. 

KYBYS heeft laatst een bezoek gebracht aan de kunstgras recyclingfabriek in Amsterdam.

Daar recyclen ze oude kunstgrasmatten naar herbruikbare grondstoffen. Door dergelijke bezoeken blijven wij op de hoogte van de nieuwste ontwikkelingen op het gebied van recyclen van oude kunstgrasmatten, en de mogelijkheden voor wat betreft herbruikbare grondstoffen.

De hieruit opgedane kennis verwerken we in onze adviezen. Bijvoorbeeld door de keuze voor duurzame kunststofproducten als materiaal voor kantplanken onder de aandacht te brengen of de mogelijkheid tot het gebruiken van circulair zand bij de aanleg of renovatie van een veld.  

Wat kan de gemeente doen? 

De aanleg of renovatie van een sportveld kan veel vragen oproepen bij gemeenten. Wat zijn goede alternatieven voor instrooimateriaal van een kunstgrasveld? Is kunstgras überhaupt nog wel de beste keuze? Welke politieke risico’s en afwegingen zijn hierin te nemen? Ga je als gemeente al proactief inspelen op de nieuwe wetgeving, of is afwachten het devies? 

KYBYS is er natuurlijk altijd voor onafhankelijk advies. We adviseren gemeenten om in ieder geval rekening te houden met een verbod. Maak daarom een stappenplan met toekomstscenario’s waarin je kijkt naar de financiën en capaciteit van de gemeente en de verenigingen. Er is geen one size fits all-oplossing omdat er altijd gekeken moet worden naar de specifieke situatie per gemeente (zoals (politieke) voorkeur). 

Vragen of advies?

Vragen naar aanleiding van dit artikel of behoefte aan advies? Neem contact op met Joris van der Cammen of Tomas Rongen. Binnenkort zullen zij beiden een artikel publiceren dat dieper ingaat op de alternatieven infill materialen en de politieke impact van een mogelijk verbod. 

Meer lezen over dit onderwerp?

https://www.fieldmanager.nl/dossier/21/microplastics
https://www.fieldmanager.nl/article/34954/om-onderzoekt-naleven-zorgplic...

https://kybys.nl/nieuws/2021/04/01/de-keuze-voor-kunstgras-2021-nog-verantwoord